آشنایی با پرلیت و کاربرد آن
◄ موارد مصرف:
مصارف مهم پرليت منبسط شده عبارت است از : تهيه بتون سبك وزن ، پركننده ، عايق صوتي و حرارتي ، كشاورزي و بعنوان صافي و ساينده است . پرليت را مي توان به نسبتهاي مختلف با سيمان مخلوط كرد و از آن قطعه هاي سبك وزن تهيه كرد . ملات پرليت از ملات از ملات سيمان سبكتر ، هدايت گرمائي آن كم و جذب صداي آن بيشتر است . در رنگ سازي ،پلاستيك ، لاستيك و عايق بندي فضاي خالي ديوارهاي دوجداره نيز به كار مي رود . صفحات پرليتي را به كمك پرليت و يك ماده چسباننده نظير گچ مي توان تهيه نمود . اين صفحات وزن كم دارند و بعنوان عايقهاي خوب حرارتي و صوتي به كار مي روند . صفحات جذب صدا، از مخلوط پرليت و آسبست پرس شده تهيه مي گردند.
عايق حرارتي :مخلوط پرليت ، آسبست و يك ماده چسباننده نظير گچ بصورت عايق حرارتي بسيار خوبي به مصرف مي رسد كه از آن به منظور عايق بندي مخازن و لوله ها تا دماي 1000 درجه سانتي گراد استفاده مي شود.
مصارف باغباني : اضافه كردن پرليت به خاك مزاياي مهمي دارد از جمله : ميزان جذب و نگهداري اب آن زياد است كه اين موضوع سبب مي گردد تا از تبخير آب جلوگيري شود و آب به مدت طولاني در خاك باقي بماند . مرطوب بودن خاك باعث مي شود تا نياز خاك به آب كمتر باشد و بدين ترتيب از شسته شدن مواد غذائي خاك جلوگيري مي كند.
وجود خلل و فرج در پرليت همراه با خاك ، تبادل هوا و خاك را فزوني مي بخشد و ريشه گياهان به راحتي در خاك رشد مي كند.
تهيه سيمان پوزولان و بتون
ماده اوليه مناسب براي تهيه انواع زئوليتها با استفاده از محلولهاي گرمابي
ساينده ها : به دليل داشتن سختي بالا 6-5
متالوژي : پرليت خام اگر بصورت يك لايه روي مواد مذاب قرار گيرد مانع اكسيده شدن ماده مذاب ، كاهش افت دما و جمع آوري سرباره مي شود .بنابراين آن را بصورت لايه نازك روي آسفالت مي ريزند تا باعث محافظت آن قبل ار استفاده شود.
سراميك: براي تهيه عناصر سيليس ، آلكالي و آلومينيوم مورد نياز براي سراميكها مي توان آن را جايگزين كوارتز و فلدسپات كرد.
◄ شرايط تشكيل وژنز پرليت:
پرليت حاوي 20 % کوارتز به همراه فلدسپار و کمي ميکا و در برخي مواقع کاني هاي فرومنيزين است. پرليت داراي ژنز ماگمايي است و بيشتر پرليتهاي مرغوب به دوران سوم و چهارم زمين شناسي تعلق دارند. چنانچه پرليت آلتره شود به مونتموريونيت، اوپال و كلسدوني تبديل مي گردد.
اين کاني به طور گسترده در مناطق آتشفشاني عهدحاضر و جوان و به طور محدود در ترشير يا آتشفشان هاي جوان ريوليتي به وقوع مي پيوندد.
بر اساس مطالعاتي که بر رو ي پرليتها انجام گرفته نتايج زير حاصل شده است:
1- ذخاير پرليت منحصر به آتشفشانهاي عهد حاضر است.
2- عمدتاً داراي ترکيب ريوليتي مي باشد.
3- پرليتهاي با بافت شيشه اي گاهي در برگيرنده ابسيدين هستند که نشانه اي از تبديل سنگ نخستين به پرليت است.
4- پرليت در مقايسه با ابسيدين از آب بيشتري در ترکيب خود برخوردار است ولي درصد عناصر ديگر آنها بسيار به هم نزديک است.
5- با اندازه گيري نسبتهاي ايزوتوپي مشخص شده است که بخش اعظم آب پرليت منشأ جوي دارد.
6- در مقطع نازک، سنگ پرليت داراي ساخت و بافت پرليتي است که به صورت ترکهاي کروي به نظر مي رسند و حتي با چشم غير مسلح قابل رؤيت مي باشند که نتيجه سرد شدن گدازه و آبگيري بعدي آن است.
7- بسياري از مواد آتشفشاني اسيدي جوان که زمان کافي براي آبگيري نداشتهاند، در اصل ابسيدين بوده و در ميدان حرارتي پرليت منبسط نميشوند.
نظريههاي قديمي، ژنز و منشأ پرليت را نتيجه انجماد سريع ماگمايي اسيدي، به علت تبادل حرارتي سريع با محيط مي دانند ولي در اين نظريهها عواملي مانند ميزان آب، اثر گازها و شرايط سرد شدن هنوز شناخته نشدهاند.
يک نظريه ديگر، پيدايش پرليت را نتيجه آبگيري ثانويه شيشه آتشفشاني نظير ابسيدين دانسته و خاستگاه بخشي از آب موجود در پرليت را آبهاي جوي مي داند. در صورتي که خاستگاه تمام آب موجود در ابسيدين، آب ماگمايي است.
با مطالعاتي که بر روي پرليتهاي کاليفرنيا انجام شده مشخص گرديد که پرليت از ابسيدين و در حضور بخار آب بوجود آمده است و مراحل زير براي پرليتي شدن ابسيدين پيشنهاد شده است:
1- قرار گرفتن ابسيدين بصورت سيل، دايک و گنبد
2- تبديل ابسيدين به برش بعد از جايگزين شدن
3- مجاورت بخار آب با ابسيدين و دگرسان شدن ابسيدين به پرليت
4- دگرساني نهايي بخشي از پرليت به رس و نفوذ دوباره توده ريوليتي به درون پرليت.
آب لازم براي اين فرآيند ممکن است از سنگهاي مجاور يا سنگ ميزبان يا از تبلور ريوليت حاصل شده باشد. نظريه ديگري تشکيل سنگ پرليت را از سرد شدن سريع ماگمايي اسيدي در شرايط حضور آب تصور مينمايد.
مطابق اين نظريه، گدازههاي اسيدي که محتواي مقادير زيادي آب و گازهاي فرار مي باشند، به علت کاهش ناگهاني فشار محيط مقادير زيادي خاکستر و پوميس توليد مينمايد، به عبارت ديگر در اثر کاهش ناگهاني فشار درحين بيرون ريختن ماگما، بخار آب و گازهاي فرار آزاد گشته و نتوانسته به صورت محبوس در گدازه باقي بماند و در اين نوع گدازههاي خروجي، تخلخلي در سنگ ايجاد و بافت پوميسي در سنگ بوجود مي آيد.
در صورتي که آب ماگمايي باقي مانده در افق هاي پايين تر که تحت فشار قابل ملاحظه اي قرار گرفتهاند، در صورت تبادل حرارتي سريع به گدازه شيشه اي و در غير اين صورت به گدازههاي نظير ريوليت و داسيت تبديل ميگردد.
مطالعات جديدتر ژنز پرليت را به صورت زير بيان کرده و سه حالت اصلي را براي آن متذکر ميشود:
1-در زونهاي شيشه اي در جريانهاي خاکستر توف جوش خورده
2-در جريانهاي گدازه اي از گنبدهاي آتشفشاني
3-در ديواره دايک ها و سيلهاي نفوذي فلستيک
با توجه به اينکه تودههاي پرليت بيشتر به صورت جريانها، دايکها، سيلها، گنبدها و در حاشيه خارجي تودههاي کم عمق سنگهاي آتشفشاني ديده ميشوند، لذا اين ذخاير بصورت پيوسته نيستند. ذخاير اقتصادي پرليت در جريانهاي مواد مذاب ماسيف و توده اي ترسيري تا عهد حاضر (عمدتاً ائوسن و اليگوسن) که مناطق وسيعي را در بر گرفتهاند محدود ميشوند و به روش هاي روباز ميتوان آنها را استخراج کرد.
اين وبلاگ جهت درج مطالب و تحقيق هاي دانشجويان درس آزمايشگاه بتن دانشكده فني مشهد(شهيد محمد منتظري) تشكيل شده است.